“Hij zegt dat hij zich vaak vier of vijf keer op een dag aftrekt, wat István het gevoel geeft dat hij tekortschiet, aangezien hij het maar één of twee keer doet.” Al op de eerste pagina van zijn nieuwe roman maakt de Brits-Hongaarse schrijver David Szalay duidelijk waar het hem om gaat. Neen, niet seks - hoewel die een belangrijke rol speelt - maar het mannelijk lichaam in relatie tot andere lichamen. De verwachtingen van anderen en hoe daaraan te voldoen.

István is een Hongaarse tiener, die net naar een nieuwe stad is verhuisd met zijn alleenstaande moeder. De jongen is een eenzaat die moeilijk aansluiting vindt bij leeftijdsgenoten. István wordt uit zijn cocon gehaald door een buurvrouw met wie hij een seksuele relatie krijgt. “Het begint tot hem door te dringen dat ze een soort genegenheid voor hem voelt, of iets in die richting. Dat vindt hij gênant, maar in zekere zin vindt hij het ook wel prettig, al voelt hij zelf geen enkele genegenheid voor haar. (...) Ze is gewoon een oude vrouw, misschien zelfs nog ouder dan zijn moeder.”

Het eerste hoofdstuk is exemplarisch voor de roman. István is een gelaten, haast willoze protagonist zonder bijzonder rijk innerlijk leven. Situaties overvallen hem, het leven overkomt hem. Grote inzichten of boeiende observaties deelt hij niet.

Puur fysiek

Toch weet Het vlees tot het einde te boeien. István is een enigma dat je hoopt te doorgronden. Elk hoofdstuk vormt een nieuwe fase in het leven van István, waarbij Szalay lijkt te willen aantonen hoe willekeurig en fragiel sociale mobiliteit is. Elke stap op de maatschappelijke ladder komt voort uit een toevallige ontmoeting of een gunst. István zoekt daarbij zelf niet naar opportuniteiten. “Het is alsof hij wacht tot iets anders hem vindt. Of zelfs dat niet eens. Hij denkt eigenlijk helemaal niet aan de toekomst.” De enkele keren waarop István wel tot actie overgaat, monden uit in geweld. Ook daarin lijkt hij willoos. Woede overvalt hem. “Hij weet niet waarom hij doet wat hij vervolgens doet. Iets welt in hem op. Voor zijn gevoel is het even puur fysiek en onwillekeurig als overgeven.” Het zijn die uitbarstingen die zijn leven zullen bepalen.

De man, en bij uitbreiding mannelijkheid, is al langer een onderzoeksobject van Szalay. Denk bijvoorbeeld aan Wat een man is, waarmee hij in 2016 de shortlist van de Booker Prize haalde. Nu focust hij op het lichaam van de man: het vlees. Van de ontnuchterende vaststelling als tiener niet langer samen te vallen met het eigen lichaam tot de welkome vergetelheid die seks brengt op latere leeftijd. De vorsende manier waarop Szalay over seks schrijft, herinnert aan de befaamde dichtregels van E.E. Cummings: “I like my body when it is with your / body. It is so quite new a thing.” In een recent interview met The Guardian gaf Szalay aan zich zorgen te maken over de almaar kortere aandachtsspanne van de lezer. Zijn oplossing bestaat erin rücksichtslos te schrappen. Niet alleen op het niveau van zinnen gaat Szalay tot op het bot, ook hele hoofdstukken lijken verdampt. Dat leidt tot een prettige ontregeling bij de lezer, die telkens even in het duister tast bij het begin van een nieuwe levensfase. Werd er net een zwangerschap aangekondigd, blijkt in een volgend hoofdstuk het kind al zeven te zijn. Het sleetse principe show don't tell krijgt van Szalay een vitaminesupplement. De spanning schuilt niet alleen in de persoonlijke trauma's die Istváns leven ontregelen, maar ook in de wijze waarop Szalay het emotionele leven van een zwijgzame man in kaart brengt.

Het vlees is bovenal een ongemeen eerlijke roman over meer onderwerpen dan een gemiddelde leesclub aankan. Kunnen sowieso afgevinkt worden: mannelijkheid, seksualiteit, financiële (on-)gelijkheid in relaties en de wankele treden van de maatschappelijke ladder.

“Hij zegt dat hij zich vaak vier of vijf keer op een dag aftrekt, wat István het gevoel geeft dat hij tekortschiet, aangezien hij het maar één of twee keer doet.” Al op de eerste pagina van zijn nieuwe roman maakt de Brits-Hongaarse schrijver David Szalay duidelijk waar het hem om gaat. Neen, niet seks - hoewel die een belangrijke rol speelt - maar het mannelijk lichaam in relatie tot andere lichamen. De verwachtingen van anderen en hoe daaraan te voldoen.

István is een Hongaarse tiener, die net naar een nieuwe stad is verhuisd met zijn alleenstaande moeder. De jongen is een eenzaat die moeilijk aansluiting vindt bij leeftijdsgenoten. István wordt uit zijn cocon gehaald door een buurvrouw met wie hij een seksuele relatie krijgt. “Het begint tot hem door te dringen dat ze een soort genegenheid voor hem voelt, of iets in die richting. Dat vindt hij gênant, maar in zekere zin vindt hij het ook wel prettig, al voelt hij zelf geen enkele genegenheid voor haar. (...) Ze is gewoon een oude vrouw, misschien zelfs nog ouder dan zijn moeder.”

Het eerste hoofdstuk is exemplarisch voor de roman. István is een gelaten, haast willoze protagonist zonder bijzonder rijk innerlijk leven. Situaties overvallen hem, het leven overkomt hem. Grote inzichten of boeiende observaties deelt hij niet.

Puur fysiek

Toch weet Het vlees tot het einde te boeien. István is een enigma dat je hoopt te doorgronden. Elk hoofdstuk vormt een nieuwe fase in het leven van István, waarbij Szalay lijkt te willen aantonen hoe willekeurig en fragiel sociale mobiliteit is. Elke stap op de maatschappelijke ladder komt voort uit een toevallige ontmoeting of een gunst. István zoekt daarbij zelf niet naar opportuniteiten. “Het is alsof hij wacht tot iets anders hem vindt. Of zelfs dat niet eens. Hij denkt eigenlijk helemaal niet aan de toekomst.” De enkele keren waarop István wel tot actie overgaat, monden uit in geweld. Ook daarin lijkt hij willoos. Woede overvalt hem. “Hij weet niet waarom hij doet wat hij vervolgens doet. Iets welt in hem op. Voor zijn gevoel is het even puur fysiek en onwillekeurig als overgeven.” Het zijn die uitbarstingen die zijn leven zullen bepalen.

De man, en bij uitbreiding mannelijkheid, is al langer een onderzoeksobject van Szalay. Denk bijvoorbeeld aan Wat een man is , waarmee hij in 2016 de shortlist van de Booker Prize haalde. Nu focust hij op het lichaam van de man: het vlees. Van de ontnuchterende vaststelling als tiener niet langer samen te vallen met het eigen lichaam tot de welkome vergetelheid die seks brengt op latere leeftijd. De vorsende manier waarop Szalay over seks schrijft, herinnert aan de befaamde dichtregels van E.E. Cummings: “ I like my body when it is with your / body. It is so quite new a thing.” In een recent interview met The Guardian gaf Szalay aan zich zorgen te maken over de almaar kortere aandachtsspanne van de lezer. Zijn oplossing bestaat erin rücksichtslos te schrappen. Niet alleen op het niveau van zinnen gaat Szalay tot op het bot, ook hele hoofdstukken lijken verdampt. Dat leidt tot een prettige ontregeling bij de lezer, die telkens even in het duister tast bij het begin van een nieuwe levensfase. Werd er net een zwangerschap aangekondigd, blijkt in een volgend hoofdstuk het kind al zeven te zijn. Het sleetse principe show don't tell krijgt van Szalay een vitaminesupplement. De spanning schuilt niet alleen in de persoonlijke trauma's die Istváns leven ontregelen, maar ook in de wijze waarop Szalay het emotionele leven van een zwijgzame man in kaart brengt.

Het vlees is bovenal een ongemeen eerlijke roman over meer onderwerpen dan een gemiddelde leesclub aankan. Kunnen sowieso afgevinkt worden: mannelijkheid, seksualiteit, financiële (on-)gelijkheid in relaties en de wankele treden van de maatschappelijke ladder.

DAVID SZALAYHet vleesVertaald door Auke Leistra. Nijgh & Van Ditmar, 344 blz., € 23,99 (e-boek € 12,99) Oorspr. titel: 'Flesh'

Een pakkende roman over een Hongaarse mans wiens leven ontspoort door een serie gebeurtenissen die buiten zijn controle liggen. István groeit op in een Hongaars appartementencomplex in de jaren tachtig. Zijn leven voert hem langs diverse locaties en rollen: van de veldslagen van Irak tot Londense nachtclubs en de foyers van de superrijken. Hij komt steeds op kruispunten zonder zelf richting te kiezen, vervult rollen als jonge minnaar, soldaat, uitsmijter, bodyguard, echtgenoot en weduwnaar. Het verhaal is een portret van een man die machteloos is tegenover zijn verlangens, zijn verleden en het toeval dat zijn leven vormt. István weet de eenzaamheid in zijn leven te ontvluchten, maar kiest uiteindelijk wel voor een eenvoudig leven. In beeldende, vloeiende stijl geschreven. Geschikt voor een brede tot literaire lezersgroep. David Szalay (Canada, 1974) is een Hongaars-Engelse schrijver. Hij won meerdere literaire prijzen, zoals de Betty Trask Award en de Geoffrey Faber Memorial Prize. Met ‘Wat een man is’* stond hij op de shortlist van de Booker Prize.